Η Ελισάβετ Μουτζάν Μαρτινέγκου, από τις πρώτες νεοελληνίδες λόγιες, γεννήθηκε στην Ζάκυνθο το 1801, όπου και έζησε μέχρι το 1832.
Η εποχή ήταν πολυτάραχη για τον τόπο που γεννήθηκε, με τις Μεγάλες Δυνάμεις να εναλλάσσονται: Μετά την πτώση της Γαληνοτάτης (1797) και τη σύντομη παραμονή των Γάλλων δημοκρατικών (1797-99) στην Ζάκυνθο, την έλευση των Ρωσοτούρκων (1799-1800) και ακολούθως των Γάλλων αυτοκρατορικών (1807-1809), το νησί περιέρχεται στη βρετανική κυριαρχία, ενώ φτάνουν οι πρώτες ειδήσεις για το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης.
Μέσα σε αυτό το ευρύτερο περιβάλλον μεγάλωσε η Ελισάβετ. Η δική της ζωή ήταν σχεδόν μαρτυρική, αφού ήταν εγκλειστη στο πατρικό σπίτι, σύμφωνα με το βάρβαρο έθιμο στο οποίο εξαναγκάζονταν οι Ζακυνθινές αρχοντοπούλες της εποχής. Ήταν ωστόσο ενήμερη για όσα συνέβαιναν στον έξω κόσμο, καθώς οι συζητήσεις των ανδρών έφταναν στ’ αυτιά της πίσω από κλειστές πόρτες. Άλλωστε, ο πατέρας της διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο στα πολιτικά δρώμενα.
Παρά τον εγκλεισμό της, έλαβε σημαντική μόρφωση και συνέγραψε περί τα 40 έργα, κυρίως θεατρικά, τα οποία, πλην ελαχίστων, περιήλθαν στον Ντίνο Κονόμο και χάθηκαν στην σεισμοπυρκαγιά του 1953.
Στα 30 της χρόνια παντρεύτηκε τον Νικόλαο Μαρτινέγκο και πέθανε 16 μέρες μετά τη γέννηση του γιου της Ελισσαβέτιου, ο οποίος στα 1881 εξέδωσε την Αυτοβιογραφία της μητέρας του, ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της νεοελληνικής φιλολογίας (Φ. Μπουμπουλίδης, Ελισάβετ Μουτζάν Μαρτινέγκου, Αθήνα 1965. σ.ζ’-κε’).
Το πρώτο πρόσωπο που αναφέρεται στην Αυτοβιογραφία της ήταν της μητέρας της Αγγελικής, που υπεραγαπά “αλλά πως έχω να σε αφήσω, μάνα μου, πως έχω αφήσω εσένα, όπου πλεόν σε τιμώ και σε αγαπώ δια την ανατροφήν, παρά δια την ζωήν όπου μου έδωκες!” (Ε. Μουτζάν Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία, εισαγωγή – σημειώσεις Κ. Πορφύρη, σ.92) γράφει όταν αποφάσισε να φύγει από την πατρική οικία. “Αχ, γλυκυτάτη μου μητέρα, το πλεόν αγαπημένον και σεβάσμιον αντικείμενο οπού να έχω εώς τώρα στη γη” (Ε. Μουτζάν Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία, εισαγωγή – σημειώσεις Κ. Πορφύρη, σ.102)
Η Αγγελική ήταν γόνος της αριστοκρατικής οικογένειας των Σιγούρων, κόρη του Μαρίνου Σιγούρου, γεννηθέντος το 1736 και είχε μόνο μια αδελφή την Μαρία, όπως αναφέρει ο Ευγένιος Ραγκαβής. (E. Rizo-Rangabe, Livre d’ or, de la noblesse ionienne, vol. III, Zante – Athenes 1927, σ.250)
Ο συνονόματος του πατέρα της Μαρίνος Σιγούρος (1885 – 1961) αναφέρει σε επιστολή του προς τον Φαίδωνα Μπουμπουλίδη, το 1957, μετασεισμικά δηλαδή, πως η ανηψιά του η Χρονοπούλου-Σιγούρου μπορούσε να του δώσει φωτογραφίες του πορτρέτου του παππού της Ελισάβετ. Παρόλη την προσπάθεια δεν ανευρέθησαν ούτε το πορτρέτο ούτε οι φωτογραφίες.
Συχνά η Ελισάβετ αναφέρει και την μάμμη της (γιαγιά) η οποία αναφέρεται ως Ελένη Λογοθέτη (Λ.Χ.Ζώης, Λεξικόν ιστορικός και λαογραφικός Ζακύνθου, τ Α’, Αθήναι 1963, σ.442) στο λήμμα “Μουτσά” στο λεξικό του Λεωνίδα Ζώη και η οποία δεν εντοπίστηκε στο γενεαλογικό της οικογένειας Λογοθέτη. Είχε έναν αδελφό τον Ιάκωβο Λογοθέτη, ο οποίος ως μην έχων παιδιά, άφησε κληρονόμους του τα παιδιά της. (Μουτζάν Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία, ο.π., σ. 103)
Ο πατέρας της Φραγκίσκος Μουτζάν του Καρόλου (1769-1851) (Ζώης, Λεξικόν, ο.π., σ. 442), ήταν νομοθέτης που εργάστηκε με άλλους στη σύνταξη του συντάγματος του Ιονίου κράτους και διετέλεσε Υπάρχος της Ζακύνθου (1818-1823).
Όταν πέθανε κληροδότησε την πλούσια βιβλιοθήκη του στη Δημόσια Βιβλιοθήκη Ζακύνθου και ζήτησε να γραφεί στα κλεισμένα ερμητικά παράθυρα της οικίας του Α Ω, επειδή οι άρρενες απογόνοι του έφυγαν απο την ζωή πριν από αυτόν, και η οικογένεια τελείωσε.
Η Ελισάβετ δεν μιλάει τρυφερά για αυτόν και μάλλον τον φοβάται. Δεν άντεχε το κλουβί που την είχε κλείσει. Είχε δείξει όμως απέναντί της τρυφερότητα όταν άρχισε να την διδάσκει, και γιατί όχι, είχε εντοπίσει το κοφτερό πνεύμα της.
Το πορτρέτο του, που παρουσιάζεται παραπάνω, ευρίσκεται στο προθάλαμο της Δημόσιας Ιστορικής Ββιβλιοθήκης Ζακύνθου. Είχε δωρηθεί από την Πίτσα Μερκάτη, σύζυγο του Φραγκίσκου (Κέκου) Μερκάτη, απογόνου της Μαρία Μουτζάν, κόμησσας Μερκάτη (Κόκλα Παπαδάτου Γεωργία, Φραγκίσκος Μουτζάν: Το πορτρέτο του εξώφυλλου, Ο ΚΟΝΤΕ ΣΠΟΥΡΓΙΤΗΣ, τεύχος 003, Ζάκυνθος, χειμώνας 2022, σελ Ε-027). Πλην όμως η τρισεγγονή της Ελισάβετ, Μαρία Παρπαρία Μίκαϊτς το γένος Μαρτινέγκου, θυμάται πως στο προσεισμικό τους σπίτι ευρίσκονταν τα πορτρέτα της Ελισάβετ, του Φραγκίσκου Μουτζάν και η αυτοπροσωπογραφία του Κουτούζη. Και το συγκεκριμένο δεν ήταν αυτό που υπήρχε στο σπίτι τους.
Το πορτέτο της Ελισάβετ αγοράστηκε από τον Διονύσιο Ρώμα και δωρήθηκε στη Εθνική Πινακοθήκη (Σ. Βουτσινά, “Πίνακες”, Η Τέχνης της Επτανησιακής Σχολής – Επιμ. Δ. Φ. Μαρκάτου, Αργοστόλι 2014, 70-71) και είναι αυτό της πρώτης εικόνας, η αυτοπροσωπογραφία Κουτούζη επίσης αγοράστηκε από τον Διονύσιο Ρώμα και ευρίσκεται στην οικία του και το πορτρέτο του Φραγκίσκου Μουτζάν μετασεισμικά δόθηκε για συντήρηση και αναζητείται.
Ο θείος της, Αντώνιος Μουτζάν, είχε αναλάβει την επιστασία στα ακίνητα υπάρχοντα της οικογένειας και δεν είχε παντρευτεί. Το πορτρέτο του ευρίσκεται σε ιδιωτική συλλογή. Πιθανολογείται πως είναι έργο του Κουτούζη και αξιοπρόσεκτο είναι το τοπίο που εμφανίζεται κάτω αριστερά. Η διάταξη των κτιρίων στο βάθος του πίνακα θυμίζει λίγο το οικογενειακό κτήμα στα Πηγαδάκια αλλά από την άλλη παραθαλάσσιο κτήμα στο Αργάσι. Η οικογένεια κατείχε κτήμα στο Αργάσι, αλλά η Ελισάβετ δεν το ανάφερε στην Αυτοβιογραφία της. Αυτό πωλήθηκε από τον πατέρα της “Ιούλιο Φραντζέσκο Μουτζά ποτέ ευγενή κυρίου Κάρλου στην ευγενή Κυρίου Αναστασίου Μοτζενίγου” το έτος 1840.
Η Ελισάβετ γεννήθηκε και έζησε μέχρι να παντρευτεί στο πατρικό της, το γεμάτο σκοτάδι όπως το περιγράφει, στην περιοχή του Αγίου Παύλου. Ο Ντίνος Κονόμος αναφέρει, πως αγοράστηκε από τον Τζώρτζη Σαρακίνη (Ν. Κονόμος, Ζάκυνθος – Πεντακόσια Χρόνια 1478-1978, τόμος 2, Καστρόλοφος & Αιγιαλός, Αθήνα 1979, σ. 195), πιθανώς από τους κληρονόμους του. Με αυτό το στοιχείο, μαρτυρίες και έρευνα στην κτηματική ομάδα Ζακύνθου, τοποθετήθηκε το προσεισμικό σχέδιο πόλης πάνω στο σημερινό (Πολεοδομικά σχέδια ευρισκόμενα στη Δ/νση Πολεοδομία Δήμου Ζακύνθου), έχοντας ως σταθερά σημεία το τρίτο Δημοτικό σχολείο του Άμμου που υπάρχει και στα δύο σχέδια πόλης και το παραλιακό κρηπίδωμα και βρέθηκε πως η οικία Μουτζάν ευρίσκετο στην περιοχή Αγίου Παύλου, στο σημείο όπου υπάρχει η διασταύρωση των οδών Ελισάβετ Μουτζάν Μαρτινέγκου και Αντωνίου Μαρτινέγκου, όπως φαίνεται και στο παρουσιαζόμενο σχέδιο.
Παρουσιάζεται επίσης μια φωτογραφία δημοσιευμένη στο λευκωμα Βαρβιάνη (Νικόλαος Βαρβιάνης, η Ζάκυνθος άλλωτε και τώρα, Ιστορία, Παραδόσεις – Θησαυροί, Λέυκωμα, εκδόσεις Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, Αθήνα 1999, εκδόσεις Περίπλους, σ.36) στην οποία έχει σημειωθεί με διαφορετικό χρωματισμό η οικεία Μουτζάν, όπως διατηρείτο στις αρχές του 20ου αιώνα.
Το κτήμα στα Πηγαδάκια όπου η Ελισάβετ απολάμβανε απλά πράγματα όπως το να καθεται στην πόρτα, να προβαίνει στο παραθύρι χωρίς τις “τζελουτζίες” (τα καφασωτά που έφραζαν τα παράθυρα του σπιτιού στην πόλη), να βλέπει τη φύση, να αισθάνεται το αεράκι, να μυρίζει τα αρώματα να πηγαίνει στην εκκλησία, να ακούει τα πουλιά και ένα μακρινό βιολί! (Ε, Μουτζάν Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία, εισαγωγή σημειώσεις Κ. Πορφύρη, Αθήνα 1983, ο.π., σ. 29). Σήμερα ανήκει στους κληρονόμους της αδελφής της Μαρίας Μουτζάν, κόμησσας Μερκάτη. Σε συμβόλιαο του 1931 “η Ελένη ποτέ Νικολάου Λούτζη χήρα Καμίλου Μερκάτη το παραχώρησε στον υιό της Κάρολο ποτέ Καμίλου Μερκάτη”. Αναφέρει δε πως ήταν προικώο της. Πιθανολογείται πως ο Νικόλαος Λούτζης αγόρασε από τους κληρονόμους Μουτζάν το κτήμα και τους το επέστρεψε ως προίκα της κόρης του Ελένης.
Στο κτήμα αυτό σήμερα υπάρχει το παρεκκλήσι του Αγίου Χαραλάμπους, σε πλήρη εγκατάλειψη. Έχουν διασωθεί όμως οι εικόνες που το κοσμούσαν και ευρίσκονται στην κατοχή της οικογένειας.
Πιθανολογείται πως είναι έργα του αγιογράφου Νίκα Πλαίσα, ο οποίος είχε φιλική σχέση με τον Φραγκίσκο Μουτζάν (Ζώης, Λεξικόν, ο.π., σ.534). Είχε ζωγραφίσει κατά παραγγελία του και άλλες εικόνες (Ζώης, Λεξικόν, ο.π., σ. 534).
Επίσης στο κτήμα μέχρι την δεκαετία του 1980 υπήρχε ένα διώροφο σπίτι με νεοκλασσικά στοιχεία, λαβωμένο από τον σεισμό του 1953, φωτογραφία του οποίου βλέπουμε μετά από ευγενική χορηγία της οικογένειας όπως και την αποτύπωση της υπάρχουσας τότε κατάστασής του. Σήμερα έχουν απομείνει μόνο τμήματα των θεμελίων του.
Το μετόχι “στου Φλόκα” στο οποίο ονειρευόταν να αποτραβηχτεί, αφού δεν της επέτρεπαν να ενδυθεί στο μοναχικό σχήμα, είχε όλα όσα επιθυμούσε: “Σπίτι ευρύχωρος εύμορφα στολισμένον, καλή βιβλιοθήκη, εκκλησία εδεκεί σιμά, πεδιάδα δια περίπατον…”. Από όλα αυτά δεν υπάρχει σήμερα τίποτα, τα σκέπασε ο δρόμος Αγίου Λαζάρου Πάστρα που κατασκευάστηκε το 2000 περίπου. Παρουσιάζεται εδώ πιστοποιητικό μεταγραφής του 1948 στο οποίο φαίνεται πως το συγκεκριμένο κτήμα αγοράστηκε από τα παιδιά του Ελισάβετιου Μαρτινέγκου. Σε απόσπασμα κτηματολογικού διαγράμματος του 1985 φαίνεται η θέση οικίας Μουτζάν και πλησίον της στον αναφερόμενο κήπο υπήρξε η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου του Δε-Φραντζή, μετέπειτα Μουτζάν. Συνεπώς είναι δυνατόν να προσδιοριστεί με σχετική ακρίβεια η θέση ταφής της Ελισάβετ, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες της οικογένειας τάφηκε στο μετόχι “στου Φλόκα”. Το μόνο που διασώθηκε από ευαίσθητο συμπολίτη μας, ο οποίος έψαξε κυριολεκτικά μέσα στα μπάζα, είναι πλάκα με δικέφαλο αετό που προφανώς ήταν το ομφάλιο του δαπέδου του ναού και ένα αρχιτεκτονικό μέλος. Επίσης διασώθηκε η επιτάφια επιγραφή του εγγονού της Νοικολάου, γιου του Ελισαβέτιου, η οποία φυλάσσεται στο δημοτικό κοιμητήριο Γαϊτανίου.
Τα αδέλφια της Νικόλαος και Μαρίνος έφυγαν από τη ζωή νέοι, έμεινε μόνο η αδελφή της Μαρία Μουτζάν (1809-1873). “Αλλά τι να είπω για σένα γλυκυτάτη μου Μαρία!!! ω αδελφή, ω μόνη μου ξεφάντωσις, μόνη μου παρηγορία” γράφει στην Αυτοβιογραφία της (Ελισάβετ Μουτζάν Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία, ο.π., σ.92).
Η Μαρία παντρεύτηκε τον Θεόδοτο Μερκάτη και απέκτησε έξι γιους και δύο θυγατέρες (Κόκλα Παπαδάτου Γεωργία, Φραγκίσκος Μουτζάν: Το πορτρέτο του εξώφευλλου Ο ΚΟΝΤΕ ΣΠΟΥΡΓΙΤΗΣ, τεύχος 003, Ζάκυνθος, χειμώνας 2022, σελ Ε-027). Το πορτρέτο της, σε μεγάλη ηλικία, ευρίσκεται στην κατοχή της οικογένειας Στέφανου Παπαδάτου και το μνημείο της στο 1ο Κοιμητήριο Ζακύνθου φέρει την επιγραφή “ΜΑΡΙΑ ΜΟΥΤΖΑΝ ΚΟΜΗΣΣΑ ΜΕΡΚΑΤΗ ΣΥΖΥΓΟΣ ΑΠΑΡΑΜΙΛΛΟΣ ΜΗΤΗΡ ΦΙΛΟΣΤΟΡΓΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΡΕΤΗΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ” και τα δύο οικόσημα των Μερκάτη και Μουτζάν.
Με τα καλύτερα λόγια μιλάει για τον θείο της Αντώνιο Κομούτο (Ζώης, Λεξικόν, σ.308-309: Ο Αντώνιος Κομούτος 1748-1833 είχε σπουδάσει Ελληνολατινική φιλολογία, Είχε λάβει το δίπλωμα της Νομικής, τιμήθηκε το 1803 ως Ηγεμών Πρίγκιψ της Επτανήσου Πολιτείας και πρόεδρος της Γερουσίας) και την σύζυγό του Ελένη Σπυρ. Φορέστη, εξάδελφο της μάμμης της, “ευγενέστατον και κατά πολλά ενάρετον γέροντα” (Ε. Μουτζάν Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία, ο.π., σ. 76) όπως τον αποκαλεί. Και μάλιστα του έχει αφιερώσει και το δράμα που έχει γράψει “Η Ουράνιος Δικαιοσύνη”.(Ε. Μουτζάν Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία, ο.π., σ. 76)
Ιδιαίτερη μνεία κάνει η Ελισάβετ και στην πολυαγαπημένη της πρώτη εξαδέλφη Αγγελική, θυγατέρα της αδελφή του πατέρα της, η οποία είχε παντρευτεί στην Κεφαλονιά γόνο της γνωστής οικογένειας Κοργιαλένιου και με την οποία διατηρούσε αλληλογραφία. Η Αγγελική πέθανε στην Ζάκυνθο, όπου είχε έλθει για να συνέλθει από τον χαμό του πεντάχρονου παιδιού της, όπως μας πληροφορεί η ίδια. Όταν έμαθε τον θάνατό της, η Ελισάβετ την θρήνησε και την πένθησε. (Ελισάβετ Μουτζάν Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία, εισαγωγή – σημειώσεις Κ. Πορφύρης, Κείμενα 1983, σ. 81)
Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος του Κάστρου (Μυλωνά Ζωή, Το Κάστρο της Ζακύνθου, Αθήνα 2002, σ. 42-43), χτισμένος τον 15ο αιώνα από την Κλεώπη Κοψιδού, θυγατέρα του Λεονάρδου του Γ’, γυναικείο μοναστήρι το οποίο είχε επισκεφτεί “περικυκλωμένο από τείχη, έχει ένα προαύλιον, έχει τρία περιβόλια με διάφορα δέντρα και άνθη, έχει αέρα δροσερόν και υγιέστατον” (Μουτζαν Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία, ο.π., σ. 40). Εκεί ονειρευόταν να ζήσει έχοντας δύο κελιά για κατοικία της, την εκκλησία της, την σπουδή της. Και να ασχοληθεί με την μετάφραση από την ελληνική στην τοπική διάλεκτο διαφόρων εκκλησιαστικών συγγραφέων και τυπώνοντας τις να ωφελήσει τους άλλους.
Άφησα στο τέλος τους δασκάλους της που έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην πνευματική και ψυχική της διαμόρφωση, επεισή δεν έχω να προσθέσω κάποιο σχόλιο για αυτούς. Ο ενάρετος ιερέας Γεώργιος Τσουκαλάς της έμαθε τα πρώτα γράμματα, η ιστορία τον ξέχασε και μόνο χάρη της Ελισάβετ γνωρίζουμε το πέρασμά του από τούτη τη ζωή.
Ο Θεοδόσιος Δημάδης (1766-1823) (Αννίτα Παναρέτου”Από την Κωνσταντινούπολη στα Επτάνησα: ο λόγιος διδάσκαλος και πατριώτης Θεοδόσιος Δημάδης” πρακτικά Η’ Διεθνούς Πανιόνιου Συνεδρίου 2006, τόμος IV β, σ. 183-197 Κύθηρα, 2009) ιερέας, φιλελεύθερος, Φιλικός, πολυταξιδεμένος με σπουδές στη μεγάλη του Γένους Σχολή, φιλοσοφία και φυσικομαθηματικά στην Πίζα, την δίδαξε τις νέες ιδέες της εποχής του. “Ημπορώ να είπω πως τότε ήμουν πολλά ευτυχισμένη επειδή και είχα τον καλύτερον διδάσκαλον του τόπου” αναφέρει η Ελισάβετ.
Ο Βασίλειος Ρωμαντάς ιεροδιάκονος και με σπουδές στην Πάδουα, την δίδαξε την Ελληνική και την Ιταλική γλώσσα και ήταν ο πρώτος που διάβαζε τα έργα της.
Και οι τρεις την δίδαξαν αρχαία Ελληνικά, Λατινικά, όμηρο, Λουκιανο Χρυσόστομο και έτσι είχε την δυνατότητα να μελετήσει βιβλία όπως του Κάρολου Ρολλεν (Rollin, 1661-1741) Γάλλου συγγραφέα, τα διηγήματα του Φραγκίσκου Σοάβε (Le Novelle di Francisco Soave) Ιταλού λόγιου και το Fiori di Virtu που τυπώθηκε στην Βενετία το 1546, από την γλώσσα του οποίου φαίνεται πως επηρεάστηκε.
Η επιλογή του Νικόλαου Μαρτινέγκου ως συζύγου της φαίνεται πως ικανοποίησε την Ελισάβετ. Τον περιγράφει με κολακευτικά λόγια. Κρίμα που ο Χάρος έκοψε ενωρίς το νήμα της ζωής της και δεν γνωρίζουμε αν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες της.
Όπως προκύπτει από την εξέλιξη της ιχνηλάτισης, το περιβάλον της Ελισάβετ Μαρτινέγκου συνέβαλλε ουσιαστικά στην ανάπτυξη των φυσικών χαρισμάτων της. Οι αντιθέσεις που εισέπραξε από τους οικείους της, άδολη αγάπη από την μητέρα, την μάμμη, την αδελφή και τους δασκάλους, σκληρότητα από πατέρα, θείο, αδελφό καθώς και οι αντιθέσεις του περιβάλλοντός της, το πατρικό σπίτι – φυλακή, τα σπίτια στα οικογενειακά κτήματα μέσα στην πανέμορφη φύση, την ώθησαν να διαμορφώσει το χαρακτήρα της, να δημιουργήσει το έργο της και να εκπληρώσει αυτό που λαχτάρησε: να γίνει ωφέλιμη στην ανθρωπότητα.
Μαρία Σιδηροκαστρίτη – Κοντονή
Πολιτικός Μηχανικός ΤΕ – Ερευνήτρια
Σημ. Σ.: Θερμές ευχαριστίες για την συμβολή τους στην παρούσα έρευνα στις/στους: Μαρία Παρπαρία Μίκαϊτς το γένος Μαρτινέγκου και Ντομένικα Μίκαϊτς απογόνους της Ελισάβετ Μουτζάν Μαρτινέγκου, Γεώργιο Ζουρίδη και Στέφανο Ι. Παπαδάτο απογόνους της Μαρίας Μουτζάν κόμησσας Μερκάτη, Αννίτα Παναρέτου, Δανάη Μυλωνάκη, Διονύσιο Πάστρα, Διονύσιο Φουρνογεράκη, Διονύσιο Γκούσκο και Ιωάννη Πορφύρη Καποδίστρια.